Wyzwalaczem było zdanie wypowiedziane we francuskim Senacie we wtorek 10 czerwca 2025. Senator Dany Wattebled, sprawozdawca Komisji Śledczej ds. kosztów zamówień publicznych, miał przed sobą Antona Carniaux z Microsoft France. Carniaux pełnił funkcję dyrektora ds. publicznych i prawnych w Microsoft France. Obok niego siedział Pierre Lagarde, dyrektor usług technicznych dla sektora publicznego. Lagarde wyjaśnił właśnie, że od stycznia dane europejskich klientów kontraktowo nie opuszczają już UE.

Wattebled zapytał Carniaux, czy może zagwarantować, że dane obywateli francuskich nie zostaną przekazane amerykańskim władzom na podstawie polecenia rządu USA. Carniaux nie zostawił marginesu interpretacji. „Non, je ne peux pas le garantir, mais, encore une fois, cela ne s’est encore jamais produit" — nie, nie mogę tego zagwarantować, ale, jeszcze raz powtarzam, dotąd nigdy się to nie zdarzyło.

To zdanie krążyło przez dziesięć miesięcy. W środę 8 kwietnia 2026 Direction interministérielle du numérique i trzy agencje partnerskie — Direction générale des entreprises, agencja cyberbezpieczeństwa ANSSI oraz Państwowa Dyrekcja Zamówień DAE — opublikowały wspólny komunikat prasowy. Każde ministerstwo, każdy operator państwowy, każdy podmiot powiązany ma obowiązek złożyć pisemny plan ograniczenia swoich pozaeuropejskich zależności cyfrowych. Termin: jesień. Plany obejmą siedem kategorii: stanowiska robocze, narzędzia współpracy, antywirusy, sztuczną inteligencję, bazy danych, wirtualizację i sprzęt sieciowy. DINUM sam pilotuje migrację z Windowsa na Linuksa.

Anne Le Hénanff, minister delegowany ds. sztucznej inteligencji i cyfryzacji, podsumowała stanowisko jednym zdaniem: „La souveraineté numérique n’est pas une option." Suwerenność cyfrowa nie jest opcją. David Amiel, minister działań publicznych i rachunkowości, zatwierdził plan.

Co faktycznie wymaga komunikat prasowy

Każde ministerstwo musi opracować mapę drogową. Siedem kategorii nie podlega negocjacji; harmonogramy w ich ramach — owszem. Łączna ambicja to znacząca migracja państwowej infrastruktury IT do 2030.

Caisse nationale d’Assurance maladie — francuski Narodowy Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych — to już największe widoczne zobowiązanie. 80 000 jej pracowników przechodzi na Tchap, Visio i FranceTransfert. La Suite, francuska suwerenna platforma produktywności, przed dyrektywą miała około 40 000 regularnych użytkowników; dyrektywa uczyniła z niej domyślne narzędzie. Pierwszym konkretnym międzyresortowym kamieniem milowym po komunikacie są „Rencontres industrielles du numérique" zaplanowane na czerwiec 2026, na których DINUM zamierza sformalizować koalicje publiczno-prywatne na potrzeby transformacji.

Dlaczego to nie jest Monachium

Monachijski projekt LiMux, porzucony przez miasto w 2017 po dekadzie, jest kanonicznym europejskim odniesieniem dla tezy „to trudniejsze, niż wygląda". Porażka Monachium miała kilka technicznych przyczyn; jej przyczyną polityczną było to, że kolejne administracje miejskie mogły wycofać się z wcześniejszych zobowiązań, bo na poziomie centralnym nie istniał wykonalny harmonogram. Francuska dyrektywa jest skonstruowana właśnie przeciwko temu wzorcowi.

Obowiązkowe pisemne plany podnoszą polityczny koszt wycofania się. Zmiana administracji nie może odejść od udokumentowanej mapy drogowej bez jawnego cofnięcia decyzji — a to cofnięcie staje się historią dla prasy. Zakres siedmiu kategorii też jest celowy. Wcześniejsze europejskie migracje obejmowały stanowiska robocze i pomijały narzędzia AI, bazy danych i wirtualizację. W ciągu pięciu lat te luki ponownie zakotwiczyły zależność od dostawcy na głębszych warstwach. Francja wymienia większość stosu już na starcie.

Empirycznym przypadkiem referencyjnym dla tej metodologii jest Gendarmerie nationale, policja wojskowa, która od dwóch dekad utrzymuje około 100 000 maszyn na Linuksie, z raportowanym skumulowanym uniknięciem kosztów licencji rzędu około 500 mln€. Migracja Gendarmerii to jedyna szeroko cytowana europejska publiczna migracja na Linuksa, która jest jednoznacznym sukcesem. DINUM powiela jej metodologię, nie improwizuje na podstawie teorii.

Zdanie Carniaux z czerwca 2025 to polityczna zaprawa. Bez przyznania ze strony samego Microsoftu, na piśmie, w krajowym parlamencie, warstwa operacyjna rządu francuskiego nie wyprodukowałaby tak szybko międzyministerialnej dyrektywy o takim zakresie. Moment senacki zamienił argument architektoniczny w fakt polityczny.

Czego dyrektywa nie naprawia

Nawet przy najbardziej optymistycznej lekturze dyrektywa adresuje jedną warstwę zależności. Kilka głębszych warstw pozostaje nieadresowanych.

Linux na 2,5 mln rządowych stacjach roboczych zamknąłby dużą ekspozycję. Nie zamknąłby łańcucha dostaw na wyższych warstwach — jądra, łańcuchów narzędziowych, repozytoriów pakietów — z których większość jest hostowana na infrastrukturze USA, głównie na GitHubie. Nie zamknąłby kryptograficznego łańcucha zaufania: urzędy certyfikacji i serwery rootowe DNS pozostają zdominowane przez USA. Nie zamknąłby warstwy sprzętowej. Procesory to krzem Intela lub AMD z ekspozycją na amerykańską kontrolę eksportu, na firmware’ze, który jest w dużej mierze zamknięty.

Lista siedmiu kategorii dyrektywy obejmuje infrastrukturę sieciową i telekomunikacyjną, czyli więcej, niż adresowały wcześniejsze europejskie wysiłki. Łańcuch dostaw upstreamowego open source, od którego wszystko inne zależy, nie jest objęty zakresem. Dyrektywa jest konieczna, lecz niewystarczająca dla suwerenności, którą jak twierdzi, dostarcza.

Istnieje też lektura polityki przemysłowej, której relacja prasowa nadała za małą wagę. Jeśli Francja powiedzie się w tej migracji, dwie grupy dostawców wygrywają materialnie: Dassault Systèmes przez Outscale, który hostuje Visio, i mniejsza konstelacja francuskich firm usługowych open source. Dyrektywa, w kategoriach komercyjnych, to krajowy program zamówień wart pojedyncze niskie miliardy przez pięć lat. Niekoniecznie jest to problem — ale jest to polityka przemysłowa, a nie tylko polityka suwerenności, i te dwie rzeczy nie są tożsame.

Czym ten artykuł nie jest

To nie jest twierdzenie, że Francja rozwiązała problem. Dyrektywa rozpoczyna sześcioletni program, a plany ministerialne z jesieni 2026 są pierwszym mierzalnym testem.

To nie jest twierdzenie, że jest to powtarzalne w innych państwach członkowskich. Francja jest instytucjonalnie wyjątkowa — dwudziestoletniego doświadczenia Gendarmerii z Linuksem nie ma nigdzie indziej w UE.

To nie jest twierdzenie, że Linux jest odpowiedzią na suwerenność. Linux na stanowisku roboczym to jedna warstwa. Łańcuch dostaw upstreamowego, od którego sam Linux zależy, to inna warstwa, a DINUM nie ogłosił planu dla tej warstwy.

Co powiedzą plany jesienne

Bazowa stopa porażki dla europejskich publicznych migracji na Linuksa tego zakresu jest wysoka. Bazowa stopa dla migracji zaprojektowanych w ten sposób — pisemne plany z terminami, zakres siedmiu kategorii, działające narzędzia zastępcze, empiryczny przypadek referencyjny w Gendarmerii i przyznanie Microsoftu na piśmie jako polityczna zaprawa — nie jest znana. Żadna europejska administracja nie próbowała tej kombinacji w tej skali.

Wiadomo, że francuskie wybory prezydenckie w 2027 nadejdą przed pełnym zrealizowaniem ministerialnych planów z jesieni 2026. Odmienna konstelacja polityczna mogłaby zdeprioryzować dyrektywę bez jej prawnego odwrócenia. Dyrektywa jest administracyjna, nie parlamentarna.

Pierwszym mierzalnym sygnałem są jesienne mapy drogowe ministerstw. Jeśli będą konkretne — wskażą dostawców, harmonogramy, linie budżetowe, personel transformacyjny — Francja zrobiła metodologicznie to, w czym Monachium zawiodło, a pytanie sprowadza się do tego, czy środowisko polityczne pozwoli metodologii dobiec do końca. Jeśli przyjdą mgliste, dyrektywa dołączy do długiej listy europejskich ogłoszeń o suwerenności, których półokres życia wynosił tyle, co cykl prasowy, który je wyprodukował.

Do tego czasu zdanie, które otworzyło akta, jest zdaniem, które je otworzyło: nie, nie mogę tego zagwarantować.

Źródła

Przegląd tematu: Suwerenność cyfrowa w Europie Powiązane artykuły: Linux w sektorze publicznym, Granice cyfrowej niezależności